terça-feira, 22 de dezembro de 2009

CIDADE DILI IHA PROBLEMAS INUNDASAUN BARAK TAMBA AMP LA IHA PLANU URBANIZASAUN KA HALO MANUTENSAUN BA MOTA NO BEE DALAN


BANCADA PARLAMENTAR FRETILIN

REPUBLICA DEMOCRATICA DE TIMOR LESTE
PARLAMENTO NACIONAL 

KOMUNIKADU BA IMPRENSA


Dili, 22 Dezembru 2009


Xefi Bancada Parlamentar FRETILIN, Deputadu Aniceto Guterres deklara ba media ohin katak, estragus neebe povo barak hetan husi  udan boot,  neebe sobu uma no estragus seluk tan, nee la mosu tanba udan, maibe tamba governu la iha planu no programa atu halo sidade Dili sai sidade diak no organizadu.  Iha semana liu ba bainhira udan makas monu iha Dili, povo barak nia uma  hetan estragus tamba udan  hamosu inundasaun iha fatin barak iha sidade laran.


“Uluk primeiru governu konstitusional  FRETILIN  halo no aprova Plano Mestre re-urbanizasaun, atu hadia sidade Dili no Baucau.  Grupo kooperasaun Portuguesa  GERTIL halo Planu Mestre atu hadia sidade Dili no Baucau, liliu ordenamentu territorial no protesaun ambiental, hanesan harii bee dalan neebe presiza no kanalizasaun ba udan ben ba mota no tasi, atu nune labele estraga dalan, pontes, ema nia uma no ema nia kintal.  Planu Mestre nee aprova iha Conselhu Ministru iha tinan 2004, no hahu implementa ona iha tempu neeba liu husi Ministeriu Obras Publikas. Maibe iha tempu neeba orsamentu  laiha atu halao ho implementasaun makas, biar nunee governu hahu hadia  bairros balun.  Iha mos Programa Investimentu Sectorial neebe tau prioridade ba drenagem iha Dili, atu hadia valetas,  drenagem boot sira hotu iha estrada okos, no halo planu drenagem foun.  Aguas de Portugal servisu hamotuk ho Ministeriu iha tempu neeba atu halo konstrusaun ba sistema drenagem ka bee dalan ba sidade tomak. Maibe tamba orsamentu la iha tempu neeba, entaun governu buka doador ruma no hahu negosiasoens ho governu Japaun  atu halo projetu nee,”  Aniceto dehan.


Aniceto hatutan tan  katak, Planu Mestre hadia  sidade Dili no Baucau,  governu de facto AMP soe lakon deit bainhira kaer ukun, no seidauk halo actualizasaun ka planu foun.  Sira haluha halo ordenamentu territorial no urbanizasaun maske iha secretariu estadu ida ho naran urbanizasaun.  Maibe la halo buat ida, tau naran deit.  Nia lamenta mos katak Programa Investimentu Sectorial neebe uluk fo prioridade ba investimentu iha drenagem sidade Dili no Baucau, neebe bele evita inundasaun bo’ot no estragus hanesan Povo hetan dadauk.


“Governu nia planu ba drenagem sidade Dili iha neebe?  La iha, tamba sira la iha planu.  Lolos molok hadia trotoar iha sidade Dili, hadia ka  halo uluk drenagem foun.  Tau matan ba bee dalan iha estrada no trotoar nia okos.  Maibe tamba hakarak halo buat kosmetiku deit,  halo fali trotoar molok halo buat neebe presiza liu, hanesan drenagem. Nee ezemplu ida  neebe  hatudu  governasaun ladiak, governasaun sem planus no programas.  Entaun resultadu, Povo mak sofre no terus  tamba   inkapasidade Governu.   Koalia barak kona ba ‘planu estrategiku’ maibe iha tinan rua ho balun la halo. Entaun governasaun lao ad hoc deit.  Nee hatudu  inkompetensia total.”


“ Governu  mak tenke assume responsabilidade, laos soe sala ba ema seluk.  Agora ita rona  fo sala ba ‘desastres naturais’.  Desastres naturais nee uluk governu FRETILIN mos hetan barak, maibe konsegue evita ho orsamentu neebe kiik liu.  Agora ho orsamentu bo’ot  tebes, neebe  fakar  tama ba ema itoan nia bolsu deit,  nakonu ho KKN, maibe la investe atu halo drenagem, valetas ka halo kontrola ba mota dalan atu inundasaun labele mosu iha Povo nia leet.”


“Ita hare mos Presidenti Republika dala ida tan koalia la los, bainhira dehan Governu uluk planu la iha. Ne’e tendensia soe sala ba ema seluk. Uluk nia  nudar Ministru Negosius Estrangeirus tenki  hatene saida mak governu FRETILIN halo, liliu ba Planu Mestre re-urbanizasaun ba Baucau no Dili.   Ita hare deit  uluk nia promete buat barak dehan nia belun Wideform Constructions, Sr Fernando Frerreira, mak atu halo konstrusaun edifisiu bo’ot iha Hello Mister nia fatin.  Maibe iha nebe konstrusaun nee? Aniceto dehan.


Aniceto hatutan  katak maske orsamentu bo’ot, maske halo projetu illegal no nakonu ho KKN ho naran Pakote Referendum, realidade manutensaun tin-tinan ba mota iha rai Timor,  governu de facto la halo,  tamba nee mak mota sai bo’ot no halo inundasaun barak.  Tuir Aniceto tamba la iha programa manutensaun ba mota dalan, valetas no drenagem mak udan ben hamosu inundasaun no estraga Povo barak nia uma no sasan. 


“Tamba nee mak ami dehan, problema agora dadaun neebe hamosu inundasaun nee laos tamba ‘desastre naturais’ deit, maibe tamba ‘desastre imkompetensia AMP nian’.  Deputadus Bancada FRETILIN iha Komissaun Infraestruturas halo dadaun levantamentu kona ba inundasaun no estragus barak, no sei responsabiliza governu ba Povo sira neebe lakon uma no sasan.  Dala ida tan ita hare orsamentu bot Estadu nian sira lori habokur sira nia maluk balun deit, maibe la fo benefisiu ba Povo.  Nee mak realidade ‘desastre governasaun’ ida ne’e”  Aniceto deklara.


FIM

Sem comentários:

Enviar um comentário