FRETILIN
COMUNICADO BA IMPRENSA
Dili, 26.11.2009
Iha okasiaun Loron Bot Internasional ba Eliminasaun Violensia Hasoru
Feto, Sra Deputada Josefa Pereira, Vive Presidente Bancada FRETILIN nian, feto ida neebe uluk mos hasoru violensia husi militar Indonesia nian iha tempu luta resistensia, exigi ba Presidenti da Republica, Governu de facto no Parliamentu Nacional atu iha seriedade bot liu tan hasoru kestoens violensia kontra feto. Tuir Josefa, Governu no Presidenti Republica no deputada balun iha Parlamento Nasional la halo tuir sira nia koalia kona ba assuntu ida nee, liliu bainhira ita hare kazu libertasaun Maternus Bere.
Sr. Presidenti Republica sauda bot nee ho lia fuan neebe diak, katak
loron nee loron importante no opportunidade ida neebe “diak liliu ba
joven sira – merece respeitu bot liu tan no dedikasaun bot liu tan iha
Timor-Leste, demokrasia ida neebe jovem liu iha mundu, hodi nune ita
bele sai referensia diak ida ba pas no estabilidade social ita nian.”
“Sr Presidenti Repubica nia lia fuan nee kapas tebes, maibe hau no haunia camaradas Buiberes sira, hanoin katak tuir lolos Sr. Presidenti tenke halo mos tuir nia koalia. Ita hotu rona explikasaun katak Sr Presidenti mak hakas Sr Primeiru Ministru de facto atu liberta Maternus Bere husi comarca Becora, hodi viola lei tanba lao kontra desisaun Tribunal nian. Ita keta haluha katak Bere nee, eis komandante milisia ida neebe hetan akusasaun no lolos loron ruma bele hetan julgamtnu ba krimes kontra humandidade, liliu kontra feto hanesan violasaun sexual, oho ita nia tia feto sira, kaer sira lori ba sorin balun neeba nudar atan. Nee violasaun maxima kontra feto maibe Sr. Presidenti Republika, Sr Primeiru Ministru de facto, Membrus governu hotu, no deputadas AMP sira hotu hakiliar deit, nee tenke tanba ‘interese nasional’, hodi nune minimisa vitima feto sira nia terus no direitu atu hetan justisa. Karik feto sira neebe mate iha milisia nia liman, ka sira neebe hetan estagus sexuais no sei moris, sira neebe nia ho ninian grupu lori nauk hanesan animal ba Timor Kupang neeba la iha direitu ba justisa? Entaun sira iha direitu deit ba koalia midar no selebrasaun loron bot nee, maibe iha pratika sira nia direitu ba justisa nee demais ona? Hau no hau nia kolega feto sira hanoin sira iha direitu neebe ita neebe laos iha sira nia fatin labele taka sira nia dalan atu hetan justisa,” dehan Josefa.
“Hodi bainrua ami sani katak SEPI atu halau campanha atu halakon violensia kontra feto iha ita nia rain. Los duni! Tenke halo, maibe laos deit ezekuta orsamentu halo workshop ka seminar, halo mak importante. Sra Secretaria Estadu de facto Idelta Rodrigues iha debate kona ba Maternus Bere nee nonok deit, la defende direitu feto sira neebe mate tanba hetan violensia husi Bere no ninia maluk mane, sira neebe hetan violasaun sexual no sei moris ho ida nee, sira hanesan Alola neebe sei moris ketak husi nia familia tanba ema lori nauk nia ba iha Timor Kupang. Sra Idelta, abele koalia deit, tenke hala'o. Maibe laos ita Sra Idelta, ita nia maluk deputada AMP sira neebe hakilar mai ‘direitu feto’, neebe ami mos konkorda, maibe sira hotu vota ratiika libertasaun ilegal ba ema neebe tuir lolos pelo menos tenke hetan julgamentu ba violasaun neebe nia halo ba ita nia feto maluk sira bainhira parlamentu halo debate mosaun sensura. Sira defende liu mak ‘direitu nasional’ no haluha direitu feto. Sira defendi mak Sr. Primeiru Ministru de facto neebe dehan ‘hau mak haruka hasai nia’. Haluha tia nia krimes ka? Ami hein katak Grupu Feto Parlamentar bele halo duni tuir direitu feto Timor nian du ke buka halo viagens ka workshop deit, akusa Josefa.
Secretario Geral Nasoens Unidas nian, Sr Ban Ki-Moon mos protesta “violensia domestika” no krimes seluk neebe “ita la bele perdoa” hansan “usa violasaun feto nudar instrumentu halo funu, trafiku sexual” no seluk tan. Ami mos konkorda no mos hein katak nia mos katak komunidade internasional mos defende nafatin direitu feto
Timor-Leste nian liliu sira neebe sai vitima ba violensia, hanesan sira uluk iha tempu luta resistensia no iha tinan hirak desde restaurasaun independensia iha 2002.
FIM
Subscrever:
Enviar feedback (Atom)

Sem comentários:
Enviar um comentário